سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد (یونسکو)
سازمانی تخصصی در سازمان ملل متحد است که هدف آن »ایجاد صلح، ریشه کن کردن فقر، توسعه پایدار و گفتگوی بین فرهنگی از طریق آموزش، علوم، فرهنگ، ارتباطات و اطلاع« است.
این سازمان تخصصی در 5 حوزه (آموزش، علوم طبیعی، علوم اجتماعی و انسانی، فرهنگ، ارتباطات و اطلاعات) فعالیت می کند.
کمیته میراث جهانی یونسکو، کمیته ای از سازمان جهانی یونسکو است که به بررسی و ثبت آثار معرفی شده در فهرست میراث جهانی می پردازد. این کمیته تنها نهادی است که می تواند آثار تاریخی، طبیعی و فرهنگی را در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت کند.
ایران تاکنون 29 اثر در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت کرده است:
چغازنبیل (1979): نیایشگاهی باستانی در استان خوزستان است که مربوط به عیلامی ها (1250 قبل از میلاد) است.
2. تخت جمشید (1979): شهری باستانی است که شامل مجموعه ای از کاخ ها است که در زمان داریوش بزرگ، خشیارشا و اردشیر اول بنا شده است.
3. میدان نقش جهان (1979): میدانی بزرگ و مستطیل شکل در شهر اصفهان و مربوط به دوره صفوی است که در زمان شاه عباس صفوی بنا شده است و شامل بناهایی همچون عالی قاپو، مسجد شاه، مسجد شیخ لطف الله و سردر قیصریه است.
4. تخت سلیمان (2003): مجموعه ای تاریخی در اطراف تکاب است که شامل دریاچه ای طبیعی، بناهایی مربوط به دوره های اشکانیان، ساسانیان و ایلخانان است
5. چشم انداز فرهنگی بم (2004): ارگ بم که مربوط به دوران اشکانی است در شهر بم واقع شده است که تا اواخر دوره قاجار مسکونی بود. این بنا در زلزله بم (6.6 ریشتر) بهشدت تخریب شد اما مجددا بازسازی گردید.
6. پاسارگاد (2004): مجموعهای از آثار باستانی از دوره هخامنشیان است. بناهایی همچون آرامگاه کوروش کبیر، باغ سلطنتی پاسارگاد، کاخ دروازه، پل، کاخ بارعام، آرامگاه کمبوجیه، کاروانسرای مظفری، آبنماهای باغ شاهی، استحکامات دفاعی تل تخت، محوطه مقدس، تنگه بلاغی، کاخ اختصاصی، دو کوشک در این مجموعه واقع شدهاند.
7. گنبد سلطانیه (2005): گنبدی عظیم است که مقبره محمد خدابنده الجایتو در آن واقع شده است.
8. سنگ نبشته بیستون (2006):
9. مجموعه آثار رهبانی ارامنه ایران (2008):
10. سازه های آبی شوشتر (2009):
11. مجموعه تاریخی بازار تبریز (2010):
12. آرامگاه شیخ صفی الدین اردبیلی (1010):
13. باغ ایرانی (2011):
14. مسجد جامع اصفهان (2012):
15. برج گنبد قابوس (2012):
16. کاخ گلستان (2013):
17. شهر سوخته (2014):
.jpg)
18. چشم انداز فرهنگی میمند (2015):
19. شوش (2015):
20. قنات ایرانی (2016):
21. دشت لوت (2016):
22. شهر تاریخی یزد (2017):
23. چشم انداز باستان شناسی ساسانی منطقه فارس (2018)
24. جنگل های هیرکانی (2019):
25. راه آهن سراسری ایران (2021):
26. چشم انداز فرهنگی اورامانات (2021):
27. کاروانسرای ایرانی (2023):
28. هگمتانه (2024):
29. محوطه های پیشاتاریخی دره خرم آباد (2025):
آثار ثبت جهانی یونسکو